Saturday, 1 June 2019

Ο Εσώτερος Εαυτός: Τεκμηρίωση & κείμενο αντιμεταβίβασης του project

Ο Ιδρυτής και Συντονιστής της Εικαστικής Συλλογικότητας ARC -Art Revisited Collective Επιμελητής Πάρης Καπράλος, σε συνεργασία την Eικαστικό - Art Therapist Έλενα Τονικίδη  και 5 εικαστικούς δημιουργούς παρουσιάζουν την έκθεση Ο ΕΣΩΤΕΡΟΣ ΕΑΥΤΟΣ και σας προσκαλούν στα εγκαίνια της την ΤΡΙΤΗ 2 ΙΟΥΛΙΟΥ 2019 στις 20.00, στον  Χώρο Τέχνης ps[υ]art-therapy gallery (Psy Art - Therapy Gallery, Δημοκρίτου & Στρατιωτικού Συνδέσμου 23, Κολωνάκι, 106 73, Αθήνα).  Στην έκθεση παρουσιάζονται έργα που αναδεικνύουν από διαφορετικές οπτικές γωνίες την σύνδεση του ψυχισμού του εικαστικού δημιουργού με το έργο του, ιχνηλατώντας την διαδικασία της δημιουργίας.

Στo project / έκθεση συμμετέχουν με έργα τους οι ζωγράφοι Μαρίσσια Δεληγιώργη, Ηλίας Κασσελάς, Σταυρούλα Παπαδάκη, Γιάννης Sugahtank Ρουμπάνης, η χαράκτρια Λητώ Βαλιάτζα,  ενώ το επιμελητικό κείμενο είνα το αποτέλεσμα διαλόγου με τους καλλιτέχνες και σύμπραξης του  Επιμελητή Πάρη Καπράλου  με την εικαστικό  Art Therapist Έλενα Τονικίδη, η οποία υπογράφει το κείμενο της αντιμεταβίβασης, προσεγγίζοντας το έργο του καλλιτέχνη ξεχωριστά από την σκοπιά της Art Therapy.

Τεκμηρίωση
Στο κείμενο της τεκμηρίωσης ο Πάρης Καπράλος, εικαστικός επιμελητης γράφει:

Μυριάδες άνθρωποι έχουν σταθεί μπροστά σε ένα έργο τέχνης για ώρα, προσπαθώντας να λύσουν τον γρίφο τι σκεπτόταν ο καλλιτέχνης ή από ποιές μύχιες σκέψεις και ποιούς όχι και τόσο φωτεινούς δρόμους έχει διέλθει η πρωτογενής εκείνη σκέψη που αποτέλεσε την πρώτη σπίθα της δημιουργίας του. Ακόμα πιο μυστηριώδης είναι συχνά στον θεατή η διαδικασία της εικαστικής δημιουργίας σε καλλιτέχνες που παρουσιάζουν έργο μεστό συμβολων, ή/και με καθαρά ψυχαναλυτικές αναφορές. Αν η εικασία μιας ιδέας ως γενεσιουργού αιτίας του έργου μας γεμίζει ερωτήσεις στις οποίες μονάχα ο ίδιος ο καλλιτέχνης ξέρει τις απαντήσεις, η εικαστική δημιουργία που σχετίζεται με την δημιουργία συμβόλων, απεικονίζει το υποσυνείδητο ή αποτυπώνει την εμμονή καθηλώνει τον θεατή της. Λέγεται συχνά ότι το εικαστικό έργο δεν είναι παρά το αποτύπωμα του εαυτού, ένα τοτέμ, για το οποίοι μόνον ο καλλιτέχνης ξέρει την αλήθεια. Ακόμα και όταν έχει δει χιλιάδες έργα στην ζωή σου, η δυνατότητα σου να προσεγγίσεις ερμηνευτικά ένα έργο είναι μια γλιστερή σκάλα στο κατάστρωμα ενός πλοίου μεσούσης τρικυμίας. 

Οι ίδιοι οι καλλιτέχνες συχνά δυσκολεύονται να περιγράψουν την διαδικασία γέννησης ενός έργου. Ή, όταν το επιχειρούν, συχνά η διαδικασία που περιγράφουν δεν θυμίζει καθόλου την "γέννηση" όπως την αντιλαμβάνεται κάποιος που δεν είναι καλλιτέχνης: πρόκειται για μια διαδικασία αναπαραγωγής του εαυτού με διχοτόμηση, όχι με γέννηση. Στα περισσότερα έργα που έχει νόημα να προσεγγιστούν κριτικά αποτυπώνεται ο Εαυτός, κατά μία μοναδική έννοια, υπό μία νέα οπτική γωνία, εμπαιδωμένη και συνάμα καινοφανή. Υπό αυτή την έννοια κάθε έργο μοιάζει να είναι μια νέα ιδέα ενσαρκωμένη σε μια εικόνα, η πολλαπλότητα της απεικόνισης της οποίας εξαρτάται φυσικά από το μέσο έκφρασης που επιλέγει καθένας καλλιτέχνης. Αλλά πώς μπορούμε να κατανοήσουμε το ασυνείδητο έργο που οδηγεί στην φαινομενικά τέλεια ιδέα; Τι συμβαίνει στο μυαλό κατά τη διάρκεια του χρονικού κενού, πριν εμφανιστεί μια νέα ιδέα στη συνείδηση; Ο ψυχαναλυτής, ο Christopher Bollas, με μια θεωρία του, προσφέρει μια εικόνα των διαδικασιών που προηγούνται αυτού. Στο "The Christopher Bollas Reader" (Routledge, Λονδίνο, 2011) βρίσκεται μια δομημένη προσέγγιση της δημιουργικότητας, μια θεαωρία που εισηγείται την έννοια των γενών ως συμπληρωματικό πόλο στη φροϋδική θεωρία της απώθησης, στην οποία οι τραυματικές εμπειρίες εκδιώχθηκαν στο ασυνείδητο, με αποτέλεσμα την επανάληψη παρά την εργασία με αυτές. Γενικότερα, εισηγείται ότι "για να συμπληρωθεί η θεωρία της απώθησης, χρειαζόμαστε μια θεωρία της υποδοχής που χαρακτηρίζει ορισμένες ιδέες ως λαμβανόμενες και όχι καταπιεσμένες" και ότι ο στόχος αυτής της υποδοχής είναι «να επιτρέψει την ασυνείδητη ανάπτυξη χωρίς την παρεμβατική επίδραση της συνείδησης". Οι αντιλήψεις λαμβάνονται στο ασυνείδητο με σκοπό την επώαση τους και όχι απλά την εναπόθεσή τους. Ο Bollas υποδηλώνει ότι όταν η εμπειρία που ζει αποκαλύπτει έντονο ενδιαφέρον, δημιουργείται ένας εσωτερικός χώρος μέσα στον οποίο αρχίζει να διαμορφώνεται μια γενετική ψυχική δομή. Η αρχική περιοχή ενδιαφέροντος αποτελεί μια "ψυχική βαρύτητα" που προσελκύει συναφή στοιχεία (συναισθήματα, αντιλήψεις, φαντασιώσεις) και, ασυνείδητα, δημιουργούνται νέοι δεσμοί. Η διαδικασία αυτή καταλήγει καθώς η νέα ιδέα αναδύεται στη συνείδηση. Ποια είναι αυτή η ικανότητα που απορρέει από την αυξητική συνοχή μιας ψυχικής δομής που έχει δημιουργηθεί για να σκεφτεί μια άκρως ασαφή ιδέα; Δεν είναι αυτό που αποκαλούμε "διαίσθηση"; Ο Bollas βλέπει τη διαίσθηση ως μια ασυνείδητη δεξιότητα που προέρχεται μερικώς από την δημιουργία ψυχικών γενεών. Σύμφωνα με το μοντέλο του Bollas, η διαίσθηση επιτρέπει στο δημιουργικό άτομο να γνωρίζει από πού να κοιτάξει στον έξω κόσμο για να βρει εκείνα τα στοιχεία που θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη του και επίσης να γνωρίζει να ερμηνεύει σε σημασιολογικό επίπεδο τον κόσμο, ακολουθώντας γραμμές αντίληψης που ξεφεύγουν από τις νόρμες αντίληψης άλλων ατόμων στο ίδιο κοινωνικό σύνολο. Ίσως τελικά η γέννηση κάθε νέου έργου τέχνης να είναι μία μακρά πορεία. Κατά αυτή την έννοια, καλλιτέχνης είναι ένα άτομο που διήλθε μιας εκπαίδευσης στη διαίσθηση, έτσι ώστε η εμπλουτισμένη αυτή αντιληπτική ικανότητα να είναι πιο εξευγενισμένη και να ανταποκρίνεται συντονισμένα σε στοιχεία που θα προάγουν το έργο της. Ο Bollas υπογραμμίζει το γεγονός ότι το άτομο δεν αντιλαμβάνεται τον μηχανισμό καθώς αυτός εργάζεται και ότι η διαδικασία κάθε άλλο παρά εκούσια είναι, γεγονός που μερικώς το προστατεύει από κρίσεις της συνείδησης. 

Ο καλλιτέχνης συχνά επαναγεωμετρεί το σύμπαν. Κινούμενος στην κάπως αόριστη κατάσταση που περιγράφει ο Bollas, ο καλλιτέχνης παρουσιάζει την μοναδική ικανότητα να κρατάει στο νου όλα τα διαφορετικά στοιχεία της εργασίας που έχει μπροστά του, να κινείται συγχρόνως μέσα και έξω από ένα περιβάλλον μεταξύ αποστασιοποίησης και απόλυτης σύνδεσης με τις έννοιες που ενώ ακούσια έχουν επεξεργαστεί, αναδύονται ατελείς στο συνειδητό. Υπάρχει μια κίνηση μεταξύ της αίσθησης της ενότητας ενότητας με την παραγωγική διαδικασία του έργου που παρουσιάζει στον μετερχόμενο αυτήν καλλιτέχνη, και του χωρισμού, στον αποστασιοποιούμενο καλλιτέχνη, που καθίσταται αναγκαστικά σχεδόν εξωτερικός παρατηρητής της διαδικασίας αλλά και του παραγόμενου έργου. Κάποιοι καλλιτέχνες βιώνουν την εμπειρία της μέθεξης, τη ενότητας ή της συμμετοχής. Αν καταφέρετε να προχωρήσετε τόσο πολύ την συζήτηση με εικαστικούς καλλιτέχνες που έχουν ακολουθήσει το Καζαντζακικό πρόσταγμα: "Τι θα πει φως; Να κοιτάς με αθόλωτο μάτι όλα τα σκοτάδια" (Ν. Καζαντζάκης, Ασκητική, Εκδόσεις Καζαντζάκη, 2009), θα ακούσετε καλλιτέχνες να μιλούν για "αυτόματη γραφή" για το πως χάνουν και ξαναβρίσκουν τον εαυτό τους χωρίς η συνειδητότητά τους να καταπαύεται. Αν ζήσετε μαζί με καλλιτέχνες θα υπάρξετε μάρτυρας δημιουργικών διαδικασιών στην  διάρκεια των οποίων ο δημιουργός βρίσκεται σε απαράμιλλη διαύγεια, και, εμφανώς, δεν έχει ευρισκόμενος σε αυτή την κατάσταση καμία σχέση με την "έκσταση" που συνήθως υπονοείται σε αυτές τις συνθήκες. "Στο ζενίθ της κατάστασης που περιγράφεις χάνω και βρίσκω τον εαυτό μου σε απόλυτο βαθμό την ίδια στιγμή. Είναι σα να αναδύεται ένας εσώτερος εαυτός, να αφήνει ένα κομμάτι σου στην πόρτα και να αποχωρεί αφήνοντας σου την επιμέλεια", μου είπε φίλη εικαστικός, που δεν επιθυμεί να κατονομαστεί, όταν διάβασε τις σημειώσεις μου για να γράψω αυτό το κείμενο. Επίσης θα ακούσετε συχνά για την απομόνωση της δημιουργίας (με αυτές ή άλλες λέξεις), δηλαδή για την δημιουργική διαδικασία εκείνη που ο καλλιτέχνης παύει ουσιαστικά να νιώθει επαρκώς συνδεδεμένος με τον εξωτερικό κόσμο, διαρκούντων διαδικασιών σαν αυτές που περιγράφουμε σε αυτό το κείμενο. "Έχει τα αντικοινωνικά του αυτό τον καιρό" θα ακούσετε συχνά άλλους να λένε για τον εικαστικό. Η δήλωση δεν είναι αληθής. Αν μιλήσετε αναλυτικά και εις βάθος με πολλούς εικαστικούς δημιουργούς θα σας πουν ότι προσπαθούν να διατηρηθούν σε μια μεταιχμιακή κατάσταση διαρκώς -να μην χάσουν τον εαυτό τους αλλά και να μην αποσυνδεθούν από αυτή την ιδιαίτερη κατάσταση στιγμιαίας ασυνείδητης συνειδητότητας, στην οποία οποιαδήποτε περίσταση που σχετίζεται με την προσπάθεια επικοινωνίας με άλλους θα την ανακόψει. 

Εμμονή, φάσεις εσωτερικής αυτογνωστικής διαδικασίας που διατυπώνονται ερωτηματικά και καταφατικά την ίδια στιγμή, προβολή του εαυτού, αναζήτηση μιας σταθεράς στην εννοιολογική διατύπωση της αντικειμενικής πραγματικότητας, δημιουργία νέων συμβόλων με μεθοδολογία και διεργασίες συνομιλούντος συνειδητού και συνείδητου: το ταξίδι της τέχνης μέσα από ερεβώδεις εκτάσεις εναλλασσόμενες με το ημίφως και παροξυσμικά ξεσπάσματα του Εαυτού, γίνεται ακόμα πιο συναρπαστικό όταν τον αποτυπώνει, μαζί με τα ερωτήματα και τις υπαρξιακές αναζητήσεις που διατρέχουν το "είναι" της προσωπικότητας, η οποία, έτσι κι αλλιώς, παρουσιάζει διαφορετικότητα στον τρόπο λειτουργίας του συνειδητού και της συμβολής του ασυνείδητου από τον "μέσο άνθρωπο" (όπως θα λέγαμε στην καθομιλουμένη), ενισχύοντας τον μύθο του "τρελού", του "καταραμένου" ή του ψυχικά ασταθούς, ή/και υπερβολικά ευαίσθητου καλλιτέχνη.

Η εικαστικός – Art Therapist Έλενα Τονικίδη συμπληρώνει το κείμενο της επιμέλειας με ένα κείμενο αντιμεταβίβασης:

“Σ´ένα  συμβολικό κάλεσμα ανίχνευσης μας προτρέπουν τα έργα των καλλιτεχνών στο project "Ο Εσώτερος Εαυτός". Η προτροπή χορδή που πάλλεται στην αισθητηριακή αντίληψη στο Άγριο Είναι του Μερλώ Ποντύ,  αυτή η εικαστική χορδή, που παράγει και γεννά. Συνειρμικά, αντιμεταβιβαστικά ως θύμηση/μνημοσύνη του γνώριμου, αλλά και ξεχασμένου ήχου. Προτροπή, Κάλεσμα, Ζωή  συνάμα Θρήνος, ένα παλλινδρομητικό κλάμα του ενήλικα Έσω στο δίδυμο θανάτου/έρωτα  που μπορεί να Υπάρξει.  Διακρίνουμε το πως ασκείται ένα κάλεσμα, η φώνηση του Εσώτερου στο έργο της Λητώς Βαλιάτζα.   Ένα Ον, το είδος ναι, Ζει, Υπάρχει  και το διακρίνουμε  στο έργο της Σταυρούλας Παπαδάκη σε μια αφήγηση του υπερκόσμιου.   Διακρίνουμε στο Φως τη συνάντηση έμψυχου-άψυχου, τον εγκλωβισμό ανθρώπου και φύσης  και αυτά τα ίδια έργα τέχνης τα βλέπουμε να υπάρχουν αυτούσια στο έργο του Ηλία Κασσελά, στον εσώτερο εαυτό τους,  μέσα στον δικό τους έσω και μέσα από τον έσωτους, ανεξάρτητα από το γνώριμο σε θέαση για εμάς υποκείμενο. Ένα  ιδιαίτερο και συνάμα καθαρό γίγνεσθαι, μια αδιάκοπη παραγωγή ζωής,  που προέρχεται από τους δημιουργούς αλλά και έχει αποσπασθεί συγχρόνως από αυτούς. Είναι εαυτοί/πρόσωπα/σώματα  που δέχονται την ψυχή τους, με τρόπο μεταφυσικό, φανταστικά σώματα  που γίνονται  ψυχές και που θα χαριστούν /καταναλωθούν/φαγωθούν από άλλα σώματα/εσώτερους εαυτούς.   Οι καλλιτέχνες  επιχείρησαν και  ενσωμάτωσαν μια θελκτική  σωματικότητα μια ρυθμική διάσταση όπως διακρίνουμε στις φιγούρες του Γιάννη Sugahtank Ρουμπάνη.  Ένας  λεκτικός εικαστικός  ήχος που παράγεται στη χρονικότητα του ναρκισσιστικού έσω, με την  οργανικότητα του σώματος/χώρου του  και ως ένα εγώ εν τω Κόσμω  να ανιχνεύεται στο έργο της Μαρίσσια Δεληγιώργη.  Τα έργα όλων των καλλιτεχνών πολλαπλασίασαν τον ήχο  και την Ηχώ. Εκβάλουν ποιητικά  και  μετουσιώνουν το πρώτο τραύμα της Ύπαρξης, το τραύμα γέννησης στη διαρκή αναζήτηση του προς θεραπεία.Ένα Έσω καθρέφτισμα σε κάθε συνθήκη που φορώντας τα πολυτελή του ενδύματα ο εσώτερος εαυτός θα σχετιστεί αναζητώντας το δίδυμο του. Ακολουθήστε τα”.

Η έκθεση θα διαρκέσει 2 – 27 Ιουλίου και η Psy Art Therapy Gallery είναι ανοικτή με ελεύθερη είσοδο για το κοινό  Τριτη & Πέμπτη 11.00 – 21.00  σε όλη την διάρκεια της έκθεσης. Η γκαλερί δέχεται επισκέψεις και κατόπιν συνεννόησης για ιδωτικές ξεναγήσεις με ραντεβού (επικοινωνήστε με  την κα. Εύα Γραβαρία 697 089 8814 & 6955647994).

Σχετικά με την  ARC -Art Revisited Collective
Η ARC - Art Revisited Collective είναι μία ομάδα  εικαστικών καλλιτεχνών οι οποίοι ένωσαν τις δυνάμεις τους για να προωθήσουν την τέχνη τους, αλλά και να δημιουργήσουν ένα όχημα στήριξης του οράματος τους και της συνεργασίας τους ικανό να στηρίξει δράσεις, προβάλλοντας μία ολοκληρωμένη άποψη για την σύγχρονη τέχνη σήμερα. Την ομάδα συντονίζει και διαχειρίζεται ο εικαστικός επιμελητής Πάρης Καπράλος. Περισσότερες πληροφορίες: arcgreece.blogspot.com

Σχετικά με την ps[υ]art-therapy gallery
Η ps[υ]art-therapy gallery (προφέρεται Psy Art  Therapy Gallery) είναι η συνέχεια και η επίσημη εξέλιξη της Art Therapy στην Ελλάδα, ένα  project από τον φορέα “Ψυχολογία-Τέχνη”. Λειτουργεί ως «ενδιάμεσος χώρος», όπου οι διάλογοι μεταξύ τέχνης - ψυχολογίας - φιλοσοφίας - ανθρωπολογίας - κοινωνιολογίας να μπορούν να παραμείνουν ανοικτοί για νέες ιδέες, νοηματοδοτήσεις, συσχετίσεις, εμπνεύσεις, προβληματισμούς, συνειδητοποιήσεις αλλά και γόνιμες συγκρούσεις. Περισσότερες πληροφορίες: www.facebook.com/ps.Art.Therapy


ΧΟΡΗΓΟΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ: Arts & Antiques CCR | www.artsantiquesccr.gr

Browse by keyword / Βρείτε αυτό που ψάχνετε

Activism Amfissa Andros Animation & Comics Antiparos Art Fairs Art Therapy ArtMarket Athens Auctions Audio/Video Australia Books&Manuscripts Call for entries & Competitions Cinema Collage Collectives Columnist: An Athenian Outsider Columnist: Aperture Columnist: Ciné qua non Columnist: Ιστορίες για γάτες Columnist: Στήλη Άλατος Columnists: London Calling Columnists: www treasures Commentary & Documentation Conferences CulturalContent/Tourism Cyprus DESIGN Digital Art Documentary EDITO ElefsisCultureCapital ENGLISH Fashion Festivals & Biennales Florina Gastronomy Halkida Iconography Ioannina Jewllery Lesvos Lifestyle Multimedia & Installations Art Museums Myconos News Opera Performance Printmaking Projects Restoration/Συντήρηση Rethymnon Retrospective Sculpture & Ceramics Shqipëri StreetArt Symposiums Syros Tattoo Thessaloniki Venue Watercolor whoISwho Workshops & Masterclasses Αίγινα ΑΝΑΦΗ ΑΝΤΙΚΑ Αντίπαρος ΑΠΟΨΗ Άργος Αρχαιολογία Αρχιτεκτονική Βέροια Βόλος Γειτονιές ΔΗΜΗΤΡΙΑ Δημοπρασίες Διαλέξεις/ΔημόσιεςΣυζητήσεις Δίον-Λιτόχωρο Δράμα Εγκαίνια Έδεσσα Ειδικά Θέματα ΕικαστικέςΔράσεις Εκδηλώσεις Εκθέσεις Εκπαίδευση ΕΛΕΥΣΙΝΑ Επίδαυρος Έρευνα Ζωγραφική Ηράκλειο Θέατρο Θρησκεία Ιεράπετρα Ιστορία Καβάλα Καλαμάτα Καστελλόριζο Κέρκυρα ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Κίμωλος Κοζάνη Κρήτη Λάρισα Λήμνος Λόγος Μουσική Νεκρολογία ΞΑΝΘΗ Ξεναγήσεις Παιδαγωγικά Πάρος Παρουσιάσεις Πάτρα ΠεριΟινουΣκιας Πόρος Πρόσωπα Προσωπικότητες Ρόδος Σάμος Σαντορίνη Σκηνογραφία Σπέτσες Στυλ & Εποχές Συλλογές Συναυλίες Συνέντευξη Τέχνες Τέχνη Τεχνολογία Τζια ΤΗΝΟΣ ΥΔΡΑ Φλώρινα ΦΟΛΕΓΑΝΔΡΟΣ Φωτογραφία Χανιά Χειροτεχνίες Χορός Ψηφιδωτό